وَآتُواْ النَّسَاء صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا

و مهر زنان را به عنوان هديه‏اى از روى طيب خاطر به ايشان بدهيد و اگر به ميل خودشان چيزى از آن را به شما واگذاشتند آن را حلال و گوارا بخوريد (4)

نکات این آیه بیان می شود:

الف:و آتو

1-اشاره به پرداخت مهریه از طرف مرد دارد.پرداخت از طرف مرد می تواند توسط افراد یا حکومت هم انجام شود.

2-پرداخت مهریه هم می تواند بصورت عادی و هم در قالب قرارداد معینی باشد.منحصر به پرداخت نقدی،غیر نقدی،حال،آینده، تدریجی، یکباره یا در قالب قرارداد و غیره نشده است.

ب:نساء

1-مبلغ مهریه باید به زنان پرداخت شود.

2-این مبلغ در زمان حیات و بعد از آن نیز می تواند به آنها پرداخت شود.

ج:صدقاتهن

1-چیزی که پرداخت می شود؛ همه چیزش باید صدق و راستی باشد.

2-این صدق و راستی مربوط به توانایی اداره زندگی، صداقت در تقسیم سود در زندگی، صداقت در مبلغ مهریه، واقعی بودن توافق و قرارداد، نشانه صداقت و راستی پرداخت کننده است، صداقت در انجام تعهد و پرداخت حین زندگی و بعد از طلاق می باشد.

3-معنای اصلی صدق ثبات و استواری هم است.مهریه موجب ثبات و استحکام خانواده می شود همچنین قرارداد مهریه باید محکم بسته شود ووثایق محکم برای پرداخت اخذ شود. برای محکم بودن توافق هر دو طرف قرارداد باید متعهد به قرار داد باشند.

د: نِحْلَةً

1-مهریه به صورت هدیه و پیشکش بوده و جنبه اجبار ندارد. همچنین نشان دهنده این استکه مهریه یک معامله قهری یکطرفه نیست، بلکه با صدق و تعهد کامل دو طرف و رضایت طرفین می باشد.

2-برای اینکه مهریه همراه با صدق و رضایت طرفین باشد؛ نیاز هستکه مرد توانایی پرداخت آنرا داشته باشد؛ از اینرو حداقل و حداکثری برای آن باید در نظر گرفت.

ه: فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَيْءٍ مِّنْهُ نَفْسًا فَكُلُوهُ هَنِيئًا مَّرِيئًا

1-برای ایجاد رضایت طرفین؛ نیاز هستکه طرفین بتوانند درمبلغ مهریه تغییراتی بدهند. همچنین تغییر در مهریه باید با رضایت کامل زن صورت گیرد.

2-بهتر است حداقلی در مهریه به عنوان ذخیره احتیاطی نگه داشته شده و مهریه ای که بخشیده شده هیچ مشکلی نداشته و می توان از آن استفاده کرد.

نکات استفاده شده از آیه 4 سوره نسا در مورد مهریه:

الف:هدف از مهریه چیست؟

1-زن و شوهر در زندگی تلاش کرده و منافع مادی و معنوی بدست می آورند؛ این منافع بخشی صرف هزینه های زندگی شده و بخشی هم به عنوان سود می باشد. زن و مرد باید در این سود شریک شوند.از اینرو بخشی از مهریه همان سهم سود زن از زندگی است که باید پرداخت شود. همچنین حق طلاق نیز به مرد داده شده است؛ از اینرو باید برای حفظ کیفیت زندگی زن، ذخیره احتیاطی که حداقل مهریه است؛ در اختیار زن قرارمی گیرد.

2-زن و مرد در زندگی تعهداتی دارند و پرداخت حقوق کامل آنها وابسته به انجام تعهدات توسط آنها می باشد؛ از اینرو اگر مرد به تعهداتش عمل نکند؛ بخشی از حقوقش مثل طلاق محدود می شود.زن نیز اگر به تعهداتش عمل نکند؛ موجب زیان در زندگی شده و جریمه می شود.همچنین در مواردیکه مرد توانایی پرداخت مهریه را ندارد؛ برای صدق در مهریه و رضایت طرفین، مهریه به حداقل آن که ذخیره احتیاطی برای زن است؛ کاهش می یابد. این مساله موجب ثبات و استحکام بیشتر در زندگی نیز می شود.

3-بخش ذخیره احتیاطی در مهریه یا حداقل مهریه باید به اندازه ای باشد؛ که سود استاندارد آن هزینه زندگی زن را تامین کند. همچنین بخش سود مهریه نیز باید قابل تغییر بوده که متناسب با سطح زندگی افراد باشد؛ از اینرو این قسمت از مهریه توسط زوجین قابل تغییر و تعدیل بوده و در هر صورت باید رضایت طرفین در آن باشد.

4- از طرف قانونگذارمبلغ مهریه باید سقف داشته باشد و مثلا حداکثر بیش از نصف داراییهای مرد قابل تعیین ودریافت نباشد.همچنین مبلغ مهریه باید از طرف قانونگذار مورد حمایت قرار گیرد؛ از اینرومعادل مبلغ مهریه در حساب داراییها ی مرد مسدود شده و برای نقل و انتقال آن حتما به رضایت زن و مرد نیاز داشته باشد.همچنین اگر مرد توانایی پرداخت مهریه نداشته باشد؛ قسط بندی شده و از حساب یارانه ها و یا حساب عمومی وی برداشت شود.

5-اگر زن به تعهدات خودش در زندگی عمل نکند؛ مورد جریمه قرار گرفته و بخشی از مبلغ مهریه را باید به مرد برگرداند. همچنین عمل نکردن به تعهدات توسط زن باید توسط قانونگذار تایید شود.

ب:کارکرد مفید مهریه چیست؟

1-مرد برای بدست آوردن دختر مورد علاقه اش تلاش بیشتری انجام می دهد.

2-در انتخاب همسر دقت بیشتری می شود، در تعامل با همسر دقت بیشتری می شود.

3-تلاش بیشتری جهت انجام تعهدات توسط مرد و زن انجام می شود و زن در سود زندگی مشترک سهیم می شود.

ج:کارکرد منفی مهریه چیست؟

1-قراردادن مهریه بالا توسط زن برای سوء استفاده از مرد و عدم پایبندی زن به تعهداتش در زندگی

2-عدم پایبندی مرد به تعهداتش در مورد پرداخت مهریه و تحت فشار قرار دادن زن جهت بخشش مهریه

3-مورد معامله قرار گرفتن فرزندان در پرداخت مهریه و به هم ریختن کانون خانواده

د:راه های جلوگیری از سوء استفاده از مهریه؟

1-مهریه یک قرارداد مهم و واقعی بوده و در این مورد باید فرهنگ سازی کرد و این مساله باید با رضایت زن و شوهر بوده و در آموزشهای قبل از ازدواج حتما آگاهی لازم داده شود.

2-در سند ازدواج مهریه در قالب قرارداد ذکر شود.مبلغ حداقل و حداکثر مهریه مشخص شود.همچنین موارد جریمه زن و مرد نیز بابت عدم انجام تعهداتشان و مقدار آن بر اساس درصدی از مهریه مشخص شود.

3-مبلغ مهریه در سامانه داراییها باید مشخص شود. همچنین معادل آن نیز از داراییهای مرد مسدود شده و این داراییها با اجازه زن قابل انتقال به غیر باشد.همچنین برای موارد جریمه زن و مرد ؛ از محل بیمه آنها برداشت شود. برای این منظور معادل بخشی از داراییهای زن و مرد در سامانه دارایی یا بیمه به عنوان ذخیره احتیاطی بیمه مسدود می شود. همچنین هر چه رفتار زن و مرد ریسک بیشتری داشته باشد؛ حق بیمه آنها نیز افزایش می یابد؛ اگر زن و مرد فقیر باشند؛ این حق بیمه  از محل یارانه ها یا حساب عمومی افراد پرداخت می شود.همچنین اگر مرد توانایی پرداخت حداقل مهریه یا نفقه نیز نداشته باشد؛ می توان از محل یارانه ها یا حساب عمومی فرد پرداخت شود.

در پایان باید گفت اگر قانون مهریه مطابق با روح قرآنی آن نوشته شده و اجرا شود؛ می تواند نقش مهمی در استحکام خانواده داشته باشد و زن و مرد نسبت به انجام حقوق یکدیگر تعهد بیشتری خواهند داشت.