ب: راهکاری برای اقتصاد بدون تکیه به نفت – اصلاحات نظام بانکی و بازار سرمایه
ب: راهکاری برای اقتصاد بدون تکیه به نفت – اصلاحات نظام بانکی و بازار سرمایه:
نظام بانکی نقش مهمی در مدیریت پول داشته و موجب رونق تولید، توزیع و مصرف می شود؛ اما این بخش نیز اشکالاتی داشته که به آن اشاره شده و راهکارهای حل آنها نیز بیان می شود.
ب۱:اشکالات نظام بانکی
۱-نظام بانکی بسیار پرهزینه و ناکارآمد بوده و این هزینه ها به سپرده گذاران و سرمایه گذاران وارد می شود.
۲-سود سپرده ها و تسهیلات، واقعی نبوده و تسهیلات در جاهای مناسب و ضروری پرداخت نشده و ریسک سرمایه گذاری و مطالبات نیز بالاست.
۳-نظام بانکی با پرداخت تسهیلات، پول بدون پشتوانه تولید کرده و از این طریق سود کلانی می برد.
۴-جریمه های بانکی صحیح نبوده و باید اصلاح شود.
در ادامه راهکارهایی برای حل مشکلات نظام بانکی بیان می شود.
ب۲:اصلاحات نظام بانکی
۱- اصلاح ساختار نظام بانکی:
نظام بانکی بهتر است به دو بخش دریافت و پرداخت سپرده ها و بخش تسهیلات تقسیم شود و هر واحد بصورت جداگانه و تخصصی فعالیت کند.همچنین در هر منطقه تعداد محدودی بانک دریافت و پرداخت و بانک تخصصی تسهیلات وجود داشته باشد و بیشتر فعالیت های بانکی بصورت مجازی و اینترنتی انجام شود.
۲-اصلاح ساختار درآمدی بانک:
بانکها فقط باید از طریق کارمزد خدمات، کسب درآمد کنند.کارمزدها هم می تواند متناسب با میزان سپرده ها و تسهیلات افزایش یابد.همچنین بابت افتتاح سپرده، پیامک، نظارت بر تسهیلات، تشکیل پرونده، پیگیری و وصول مطالبات و غیره متناسب با حجم سپرده ها و تسهیلات، کارمزد دریافت شود.همچنین بخشی از کارمزد روی سپرده ها را بانک تسهیلات به عنوان هزینه جمع آوری سپرده ها باید پرداخت کند.همچنین در بانک دریافت و پرداخت و بانک تسهیلات، حساب ذخیره نگهداری شده و از این محل سود علی الحساب و سایر پرداختها انجام گیرد.
۳-اصلاح ساختار پرداخت تسهیلات
برای اینکه بانکها نتوانند از محل تسهیلات، پول جدید تولید کنند؛ باید نرخ سود، هزینه سرمایه و قیمتها استاندارد شود؛ اینگونه سودهای غیر واقعی در اقتصاد ایجاد نمی شود؛ همچنین منابعی که در بانک دریافت و پرداخت، صرف تسهیلات می شود؛ باید مسدود شده تا استفاده مجدد نشود.همچنین تسهیلات بانکی فقط در بخشهای سرمایه گذاری، انجام شده و برای بخشهای ضروری و نیازمند، از محل بیمه ها، تسهیلات قرض الحسنه پرداخت شود.
۴-انجام سرمایه گذاری های بزرگ در اقتصاد
باید گفت برخی طرحهای بزرگ در کشور از عهده شبکه بانکی خارج است؛ از اینرو حساب عمومی به کمک شبکه بانکی، در این طرحها سرمایه گذاری می کند؛همچنین منابع این طرحها یا متعلق به حساب عمومی است یا اینکه خود سرمایه گذاری پشتوانه پول شده و پول جدید ایجاد می شود.همچنین دولت نیز می تواند طرحهای خود را از طریق همین شبکه بانکی با نظارت بانک تخصصی تسهیلات و کارفرمای مربوطه انجام دهد.
۵-اصلاح ساختار سود و جریمه
پرداخت تسهیلات باید در طرحهای سرمایه گذاری بوده و سود واقعی شناسایی شده و به نسبت هزینه تسهیم شود؛ همچنین تسهیم سود به سپرده ها، به نسبتی استکه سپرده وارد بخش تسهیلات شده است.
از محل ذخیره نیز می توان سود علی الحساب پرداخت کرد؛ نرخ این سود به اندازه نرخ هزینه سرمایه در سرمایه گذاری است؛ در پایان دوره نیز سود قطعی برای سیستم بانکی اعلام می شود؛ این سود قطعی برابر نرخ هزینه سرمایه، نرخ تورم و سود می باشد. برای تسهیلات مبادله ای نیز ملاک همان نرخ تورم می باشد.
همچنین هزینه های بانک فقط از محل کارمزدها بوده و دریافت جریمه ممنوع می باشد؛ بجای آن، تمام افرادیکه خدمات بانکی دریافت می کنند؛ بیمه شده و حق بیمه آنها نیز بر اساس میزان ریسک آنها می باشد؛ در صورت تخلف آنان، از محل بیمه، خسارتها جبران می شود.
۶-اصلاح ساختار وثیقه و ضمانت
بهتر است ارائه خدمات بانکی به اشخاص، بر اساس اعتبار اشخاص باشد؛ برای این منظور اعتبار مورد نیاز هر شخصی در سامانه دارایی مسدود می شود؛ در بخش تسهیلات، ضمانت نامه و چکها می توان از این اعتبار استفاده کرد.وقتی فردی تسهیلات یا ضمانت نامه گرفت یا چکی صادر کرد؛ به همان اندازه اعتبارش مسدود شده و وقتی پرداخت کرد؛ اعتبارش آزاد می شود.اینگونه ریسک پرداخت خدمات بانکی حداقل می شود.
با توجه به این مطالب باید گفت که برای اصلاح ساختار نظام بانکی، باید بانکها به دو بخش دریافت و پرداخت سپرده ها و بانک تخصصی تسهیلات تقسیم شود.همچنین برای جلوگیری از تولید پول، سپرده هایی که در تسهیلات مصرف می شود را باید مسدود کرد.همچنین تسهیلات فقط در بخشهای سرمایه گذاری پرداخت شده و تسهیلات قرض الحسنه و ضروری از طریق نظام بیمه پرداخت شود.
همچنین نظام بانکی فقط از طریق کارمزدها اداره شده و منافع حاصل از تسهیلات، از هزینه سرمایه، سود و تورم به نسبت مسدودی سپرده ها تسهیم می شود.همچنین خدمات بانکی بر اساس اعتبار مشتریان بوده و بر اساس خدمات دریافتی، اعتبار آنها مسدود شود.همچنین به جای دریافت جریمه، ریسک مشتریان مشخص شده و حق بیمه از آنها دریافت شده و از این محل خسارتهای بانکی جبران شود.
ب۳:اصلاحات بازار سرمایه-اشکالات بورس
بازار سرمایه، سرمایه مورد نیاز شرکتهای بزرگ را تامین می کند؛ از اینرو در ساختار اقتصادی کشور نقش مهمی دارد؛ همچنین این ساختار مشکلاتی دارد که به آن اشاره می شود.
۱-ریسک سرمایه گذاری در بازار سرمایه بسیار بالاست؛همچنین عده محدودی در این بازار، با انواع حقه ها نفع خود را از این بازار حداکثر کرده و بقیه نیز دچار ضرر و زیان می شوند.
۲-بر خلاف ادعای بورس، بازار سرمایه غیر شفاف بوده و اطلاعات رانتی و لحظه ای در اختیار اشخاص خاصی می باشد.همچنین بازده واقعی شرکتها نیز مشخص نبوده و منافع شرکتها به درستی تسهیم نمی شود.
۳-نظام عرضه و تقاضا نمی تواند قیمت واقعی سهام را مشخص کند؛ همچنین بخش حقوقی شرکتها و بازیگردانهای سهام از این محل، با انواع حقه ها و ترفند ها منافع بسیاری کسب می کنند.
۴-بازار سرمایه بسیار پر ریسک بوده و بر اثر کوچکترین مخاطره ای تمام نظام را با مشکل و چالش روبرو کرده و عامل مهمی در جهت نوسان قیمتها و تورم بالا در کشور می باشد.
باید گفت ساختار بازار سرمایه بسیار ناکارآمد می باشد. همچنین با وجود بازده و سود بالای شرکتها در شرایط تورمی، اکثریت سهامداران از این بازار متضرر شده و اقلیتی بدون کمترین زحمت به منافع بالا رسیده اند. در ادامه راهکارهای حل مشکلات بورس بیان می شود.
ب۴:اصلاحات بازار سرمایه-اصلاحات بورس
۱-اصلاح ساختار بورس
تعیین قیمت سهام از طریق نظام عرضه و تقاضا کاملا اشتباه و ناعادلانه می باشد؛ از اینرو کل ساختار بورس باید تغییر کرده و ساختار آن مانند بانک شود.
۲-اصلاح ساختار بانک بورس
بانک بورس دارای دو بخش می باشد؛ یک بخش سهامداران و سرمایه گذاران شرکتها بوده و بخش دیگر بانک تخصصی تسهیلات بورس می باشد.سرمایه لازم شرکتهای بورسی از طریق بانک تخصصی بورس پرداخت شده و در صورت کسری، از طریق حساب عمومی جبران می شود.همچنین برای هر دو بانک دریافت و پرداخت بورس و بانک تخصصی تسهیلات بورس، ذخیره نگهداری می شود.همچنین در این بازار نیازی به کارگزاری ها نبوده و مردم مستقیما می توانند
سرمایه گذاری کنند.
۳-نحوه ی انتقال سرمایه و تسهیم سود
صاحبان سرمایه در بانک دریافت و پرداخت بورس، می توانند سرمایه خود را واگذار کنند یا از محل ذخیره تسویه کنند.همچنین سود علی الحساب و واقعی هر شرکت، محاسبه شده و بر اساس میانگین حساب هر شخص، به حسابش واریز می شود.
۴-شفافیت اطلاعات شرکتها
شرکتها باید اطلاعات کامل خود را در اختیار سرمایه گذاران قرار دهند.همچنین ارزش واقعی و ذاتی سهام نیز باید مشخص شود.همچنین سامانه اطلاعات شرکتها فقط برای اطلاع رسانی بوده و ربطی به قیمت سهام ندارد؛ مردم خودشان می توانند سرمایه خود را خریده یا واگذار کنند.همچنین شرکتهای بورسی باید به دقت حسابرسی شده و تسهیم سود به نسبت هزینه ها انجام شده و در صورت ضعیف بودن شرکت و زیان ده بودن آن، از بورس اخراج شود.
با توجه به این مطالب باید گفت که ساختار عرضه و تقاضا برای بورس، کل اقتصاد کشور را به هم می ریزد؛برای اصلاح این مساله، باید ساختار بورس اصلاح شده و به بانک بورس تبدیل شود؛ اینگونه دست بسیاری از دلالان و سودجویان از این بازار قطع شده و صاحبان سرمایه از این بازار نفع واقعی می برند؛ همچنین بازار سرمایه بجای اینکه تهدیدی برای نظام باشد؛ جای مناسبی برای سرمایه گذاری مردم و شرکتها بوده و پشتوانه محکمی برای کشور در مقابل تهدیدات و تحریمها می باشد.