*آیا هدف، وسیله را توجیه می کند؟*
🔷خداوند هدف از آفرینش انسان را عبادت، آزمایش و رحمت بیان می کند؛ هر سه هدف، باعث افزایش رشد و درجه انسان شده و در نتیجه مطلوبیت مادی و معنوی انسان را حداکثر می کند؛ این مطلوبیت شامل لذت مادی و معنوی در دنیا و آخرت برای همه انسانها می باشد. عواملی که باعث می شوند که ما به این هدف نزدیک یا دور شویم؛ مانند دین، کتاب الهی، پیامبران، امامان معصوم، حکومت، مسوولین، قوانین، شعارها، دستورالعملها، علم، دانشمندان و سایر منابع مادی و معنوی، وسیله هستند.
وسیله ها برای اینکه ما را به هدف نزدیک کنند؛ باید بدرستی از آنها استفاده شده و برای این منظور ما آنها را با دو شاخص کارایی و عدالت می سنجیم. کارایی به معنای حداکثر کردن منفعت و عدالت به معنای توزیع عادلانه منفعت می باشد؛ همچنین اگر وسیله ها ما را از هدف اصلی دور کنند؛ آنها را اصلاح کرده یا تغییر میدهیم.
یکی از خطرات بزرگی که جامعه را تهدید می کند؛ این استکه وسیله ها جای هدف قرار گیرند و حتی استفاده از وسیله های بد برای رسیدن به هدف توجیه شود؛ این مساله در انقلاب اسلامی ما نیز وجود داشته است که در این نوشتار مطالبی در مورد آن بیان می کنیم.
*🟩الف: مسایل سیاسی*
🔷در زمینه مسایل سیاسی، وسیله هایی که جای هدف را گرفته و یا خوب از آن استفاده نشده است را بیان می کنیم.
*🟣الف۱: حفظ نظام و ساختار حکومت*
1️⃣- یکی از شعارهای اصلی ما این بوده که حفظ نظام از اوجب واجبات است؛ نظام و حفظ نظام، وسیله ای است در جهت حداکثر شدن مطلوبیت عمومی که هدف است. اگر نظام بر اساس شاخص عدالت و کارایی درست عمل نکند؛ باید اصلاح شده و حتی تغییر کند.
*2️⃣- قانون و اجرای قانون*
قانون، وسیله ای مهم برای رسیدن به هدف مطلوبیت عمومی است؛ ولی خود قانون هدف نیست؛ قوانین باید در جهت تحقق هدف مطلوبیت بوده و درست بودن قوانین به این استکه بر اساس عدالت و کارایی تعیین شوند. همچنین مشروعیت و قدرت همه مسوولین از قانون بوده و مسوولان تا زمانی مقبولیت عمومی داشته و می توانند به مسوولیت خود ادامه دهند؛ که قانون را بخوبی اجرا کنند.
*3️⃣- ولایت مطلقه فقیه*
در نظام اسلامی ولایت و مشروعیت همه مسوولان از قانون گرفته می شود و ولی فقیه بر اساس قانون انتخاب شده و اختیارات آن هم بر اساس قانون می باشد. اگر ولی فقیه نتواند قوانین را بخوبی اجرا کند، باید اصلاح شده یا تغییر کند. در نظام اسلامی نوع حکومتها چندان مهم نیست؛ مهم این استکه عدالت و کارایی حداکثر شده و در نتیجه مطلوبیت عمومی حداکثر شود. اگر نظام ولایت مطلقه فقیه نتواند این هدف را محقق کند؛ باید اصلاح شده یا تغییر کرده و نظام مناسب دیگری جایگزین شود.
*4️⃣- ساختار خاص حکومت*
داشتن ساختار خاصی از حکومت با مسوولیتهای مشخص، هدف نیست؛ شکل و ساختار حکومت بر اساس تحقق عدالت و کارایی و مطلوبیت عمومی تنظیم می شود.
🟠۱- در زمان حال، ساختار حکومت برای تحقق عدالت و کارایی و مطلوبیت عمومی، ضعیف و ناکارآمد بوده و باید اصلاح شود.
🟤۲- برای اصلاح ساختار حکومت، بهتر است قوانین توسط مجلس متخصصین تعیین شده و نظارت بر عهده مجلس شورای اسلامی باشد. مجموعه رهبری هم بخش مستقلی بوده و بر تمام امور کلی و جزیی جامعه نظارت کند. بجای اصل تفکیک قوا، اصل تفکیک وظایف قوا رعایت شده و از موازی کاری که باعث ضعف نظام می شود؛ جلوگیری کرد.
*5️⃣- انتخابات*
انتخابات وسیله ای برای انتخاب نمایندگان مردم بوده که بتوانند بهتر با مردم تعامل کرده و لزوما به معنای انتخاب اصلح نیست.
از اینرو انتخابات، برخی جاها مناسب و برخی جاها نامناسب است. نمایندگان شوراها و مجلس شورای اسلامی که از طرف مردم کار نظارتی می کنند؛ از طریق انتخابات، تعیین شوند و سایر مسوولین اجرایی و رییس جمهور از طرف دولت گزینش شده و از طرف مجلس شورای اسلامی انتخاب شوند؛ مسوولین تخصصی هم مثل مجموعه رهبری، مجلس متخصصین و قوه قضاییه از طرف دولت گزینش شده و از طریق مجلس متخصصین و دادگاه عالی تعیین شوند.
*🟡الف۲: روابط بین کشورها*
🔷دیپلماسی و برقراری روابط بین کشورها، وسیله ای است که با آن می توان مطلوبیت عمومی جامعه خودمان و جامعه جهانی را حداکثر کنیم؛ در این مورد چند نکته بیان می شود.
1️⃣- برای اینکه در رابطه با کشورها مطلوبیت حداکثر شود؛ باید این رابطه بدور از هر گونه شعار زدگی بوده و به صورت عقلانی و بر اساس عدالت و کارایی تنظیم شود.
2️⃣- در روابط بین کشورها، دوست و دشمن وجود ندارد؛ بلکه تنظیم رابطه برای حداکثر کردن مطلوبیت عمومی وجود دارد. ما با استفاده از دیپلماسی و عقلانیت بر اساس اصل کارایی و عدالت با همه کشورها می توانیم روابط خود را تنظیم کنیم.
3️⃣- شعار نه شرقی و نه غربی صحیح نمی باشد؛ ما برای رسیدن به هدف مطلوبیت جامعه خودمان و مطلوبیت جهانی، هم باید با شرق و هم با غرب رابطه داشته باشیم؛ ولی این روابط باید عقلانی بوده و در جهت حداکثر کردن مطلوبیت جامعه خودمان و جامعه جهانی باشد.
4️⃣- شعار مرگ بر کشورها، توهین به حکومت، پرچم و مقدسات آنها صحیح نیست؛ ما برای صدور انقلاب باید الگوی اجرایی موفقی در داخل داشته باشیم. متاسفانه ما امروزه بجای اینکه ضعفها و بی عدالتی های خودمان را برطرف کنیم؛ دائما دنبال ضعفها و نواقص دیگران هستیم.
*🟥ب: مسایل اقتصادی*
🔷در مسایل اقتصادی نیز خیلی از وسیله ها جای هدف قرار گرفته و حتی از وسیله ها استفاده درستی نشده است.
*🟡ب۱: خودکفایی و وابستگی*
🔷خودکفایی یک وسیله است که باید درست از آن استفاده کرد. خودکفایی به معنی جایگزینی و کاهش واردات و کاهش مصرف جامعه درست است؛ ولی اگر در زمینه هایی که مزیت نسبی نداریم؛ تولید کنیم، اشتباه بوده و بهتر است از واردات استفاده شده که این به معنای وابستگی نیست.
*🟢ب۲: حداکثر کردن تولید و اشتغال*
🔷ما باید به دنبال تولید بهینه باشیم نه حداکثر کردن تولید. تولید بهینه، مقدار و نوع تولیدی است که ذخیره حساب عمومی که پشتوانه پول است را حداکثر می کند. همچنین ما باید با حداقل نهاده ها و نیروی کار، حداکثر تولید و با حداقل تولید، حداکثر ارزش افزوده ایجاد کنیم و با حداقل مصرف، حداکثر مطلوبیت ایجاد کنیم. امروزه این نظام درست برقرار نبوده و ما با حداکثر نهاده ها و نیروی کار، حداقل تولید و ارزش افزوده ایجاد کرده و با حداکثر مصرف، حداقل مطلوبیت ایجاد می کنیم که همه اینها باید اصلاح شود.
*🟣ب۳: نظام عرضه و تقاضا*
🔷ما از وسیله عرضه و تقاضا برای تعیین قیمتها و قیمت سهام استفاده می کنیم؛ این وسیله، عامل اصلی تورم و ایجاد انواع مافیاها در داخل کشور بوده است؛ برای اصلاح این مساله باید نظام قیمت گذاری بر اساس بهای تمام شده و سود استاندارد بوده و از طریق نظام بیمه هم حمایت شود؛ اینگونه مطلوبیت جامعه حداکثر می شود.
*🟤ب۴: سرمایه گذاری*
🔷یکی از وسیله های بسیار مهم برای رونق اقتصادی و رفاه جامعه، جریان سالم سرمایه گذاری می باشد؛ امروزه سرمایه ها وارد جریان سالم اقتصادی نشده و از طریق نظام دلالی و عرضه و تقاضا، کسب منفعت می کنند؛ باید سرمایه ها و داراییهای راکد جریمه شده و از طریق بانکها، سرمایه ها وارد جریان مناسب سرمایه گذاری با سود و هزینه سرمایه استاندارد شود.
*🟧ج: مسایل فرهنگی*
🔷همه عبادات، زیارتها، جشنها، عزاداری ها و برنامه های دینی و فرهنگی، برای حداکثر کردن مطلوبیت می باشد؛ همچنین در زمینه مسایل فرهنگی نیز بسیاری از وسیله ها جای هدف را گرفته و یا اینکه از آنها استفاده مناسب نمی شود.
*🟡ج۱: فضای مجازی*
🟣فضای مجازی تاثیر بسیار زیادی در کارایی و عدالت در جامعه و افزایش سطح مطلوبیت عمومی دارد؛ اگر بخشی از آن هم ضرر دارد؛ باید با مدیریت مناسب، آن بخش جریمه و محدود شود. امروزه کاهش سرعت اینترنت و فیلترینگ، باعث شده است که از این ظرفیت بزرگ، بخوبی استفاده نشود؛ همچنین با این محدودیتها نیز مدیریت مناسبی بر بخشهای مضر فضای مجازی صورت نگرفته است.
*🟢ج۲: مدیریت جنسی و مدیریت عفاف و پوشش*
🔷یکی از وسیله هایی که در مطلوبیت عمومی جامعه بسیار تاثیر دارد؛ مدیریت جنسی بوده که بسیار نامناسب و ناکارآمد بوده است که باعث عدم مطلوبیت فراوان در جامعه شده است. همچنین سخت گیریهای زیاد در مساله پوشش و عفاف نیز تاثیر مناسبی در این بخش نداشته است. برای اینکه وسیله عفاف و پوشش بتواند کارکرد مناسبی داشته باشد؛ باید ارضا در جامعه، آسان و حداکثر شود. از طریق ازدواج موقت و خانه های عفاف، می توان این مدیریت را انجام داد. همچنین مدیریت جنسی جامعه بر ازدواج دایم اولویت داشته و برای ازدواج دایم نیز مسکن و درآمد مناسب از طریق نظام بیمه و یارانه ها برای دهکهای ضعیف درآمدی فراهم شود.
🔷در پایان باید گفت تمام وسیله ها در زمینه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی باید دوباره مورد بازنگری و سنجش قرار گرفته و اگر وسیله ها مناسب نباشند؛ بر اساس کارایی و عدالت، زمینه اصلاح و تغییر آنها در جهت حداکثر شدن مطلوبیت عمومی فراهم شود.